റഷ്യൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ 109-ാം വാർഷിക വേളയിൽ മാനവ ചരിത്രത്തിലെ ഏറവും നിർണ്ണായകമായ ഒരു സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസമായി ഒക്ടോബർ വിപ്ലവത്തെ വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. സർവദേശീയ പാപ്പരത്തത്തിലേക്കും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും തള്ളിവിട്ട സാർ ഭരണകൂടത്തെയും മുതലാളിത്ത ഘടനയെയും തകർത്തെറിഞ്ഞ്, അധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗത്തിന്റെ അധികാരം സ്ഥാപിച്ച റഷ്യൻ വിപ്ലവം മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഭരണകൂടത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള പരമ്പരാഗത കാഴ്‌ചപ്പാടുകളെ അടിമുടി അട്ടിമറിച്ചു. വിപ്ലവത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും ലെനിന്റെ ആശയപരമായ സംഭാവനകളും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഉത്ഥാനപതനങ്ങളും ലോകക്രമത്തിലുണ്ടാക്കിയ ആഘാതങ്ങളും വിശകലനം ചെയ്യുന്നത് സമകാലിക ലോകക്രമത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. "രാഷ്ട്രീയം ആരംഭിക്കുന്നത് കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ഉള്ളിടത്താണ്; ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഉള്ളിടത്താണ്, അവിടെയാണ് ഗൗരവകരമായ രാഷ്ട്രീയം ആരംഭിക്കുന്നത്" എന്ന ലെനിന്റെ വാക്കുകൾ അന്വർത്ഥമാക്കും വിധം സാധാരണക്കാരായ കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരെ ചരിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാക്കളാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു ഈ വിപ്ലവം.
റഷ്യൻ വിപ്ലവം വെറുമൊരു പെട്ടെന്നുള്ള പൊട്ടിത്തെറിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തിക ചട്ടക്കൂടിനെ റഷ്യൻ സാമൂഹിക സാഹചര്യത്തിൽ പ്രയോഗിച്ചതിന്റെ ഫലമായിരുന്നു അത്. മാർക്സ് വിഭാവനം ചെയ്ത വിപ്ലവ സങ്കല്പം വികസിത പടിഞ്ഞാറൻ വ്യവസായ രാഷ്ട്രങ്ങളിലായിരുന്നു പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, ലെനിൻ അതിനെ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ ഏറ്റവും ദുർബലമായ കണ്ണിയായ റഷ്യയിലേക്ക് പ്രയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ചു. ബോൾഷെവിക് പാർട്ടിയെ കേവലം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രസ്ഥാനമായല്ല, മറിച്ച് വിപ്ലവാത്മക ബോധമുള്ള തൊഴിലാളികളുടെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരുടെയും മുൻനിര പോരാളി സംഘമായി അദ്ദേഹം കെട്ടിപ്പടുത്തു. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സാമ്രാജ്യത്വത്തെ കേവല വിദേശനയമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് സാമ്പത്തിക ലാഭത്തിനായി വിപണികൾ പങ്കിട്ടെടുക്കുന്ന മുതലാളിത്തത്തിന്റെ അന്തിമഘട്ടമായി ലെനിൻ നിർവ്വചിക്കുകയുണ്ടായി. വ്യവസായ തൊഴിലാളികൾ കുറവായിരുന്ന റഷ്യയിൽ കർഷക ജനവിഭാഗത്തെ വിപ്ലവത്തിന്റെ പങ്കാളികളാക്കിയുള്ള അലയൻസ് അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചെടുത്തു. 'ഭൂമി, അപ്പം, സമാധാനം' എന്ന മുദ്രാവാക്യം സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളെ വിപ്ലവത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
1917 ലെ അധികാര കൈമാറ്റത്തിന് ശേഷം ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുക എന്നത് വൻ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ആഭ്യന്തരയുദ്ധവും വിദേശ രാജ്യങ്ങളുടെ ഇടപെടലും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ തകർത്തപ്പോൾ ലെനിൻ സ്വീകരിച്ച നയങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രജ്ഞത വെളിവാക്കുന്നവയാണ്. ആഭ്യന്തരയുദ്ധ കാലത്ത് വിപ്ലവത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ സ്വീകരിച്ച കടുത്ത സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങളും ഉൽപാദന ഉപാധികളുടെ കേന്ദ്രീകരണവും ഉൾക്കൊണ്ട വാർ കമ്മ്യൂണിസത്തിന് ശേഷം, വൻ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനും തകർന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വീണ്ടെടുക്കാനും അദ്ദേഹം പുതിയ സാമ്പത്തിക നയം (NEP) നടപ്പിലാക്കി. താൽക്കാലികമായി സ്വകാര്യ മൂലധനത്തിനും ചെറുകിട കൃഷിക്കും വിപണിക്കുമെതിരെ ഭാഗികമായ ഇളവുകൾ നൽകിയ തന്ത്രപരമായ നീക്കമായിരുന്നു അത്. സോഷ്യലിസത്തിലേക്കുള്ള പാതയിൽ ഒരു ഘട്ടമായി വിപണിയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താമെന്ന പ്രായോഗിക സമീപനമായിരുന്നു ലെനിന്റേത്. വിവിധ ദേശീയതകൾക്ക് തുല്യ പ്രാധാന്യം നൽകിക്കൊണ്ട് സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശമുള്ള ഒരു ഫെഡറൽ യൂണിയനായി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ ലോക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭൂപടം ആകെ മാറിമറിഞ്ഞു.
സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഉദയം ലോകത്ത് ഒരു പുതിയ ബഹുധ്രുവീയ ലോകം ഉയർന്നുവരാൻ കാരണമായി. കോളനിവാഴ്ചയ്‌ക്കെതിരായ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ നൽകിയ സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വലിയ പിന്തുണ ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങൾക്കും ദേശീയ വിമോചന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും വലിയ പ്രചോദനമായി മാറി. സോഷ്യലിസ്റ്റ് മാതൃക പടിഞ്ഞാറൻ മുതലാളിത്ത രാഷ്ട്രങ്ങളെപ്പോലും തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശ സംരക്ഷണത്തിനും 'ക്ഷേമരാഷ്ട്ര' മാതൃകകൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും നിർബന്ധിതരാക്കി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ ഫാസിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ വിജയത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുകയും, തുടർന്ന് അമേരിക്കൻ മുതലാളിത്ത ബ്ലോക്കിന് ബദലായി ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചേരി രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തതോടെ ലോകത്ത് ഒരു വലിയ ശക്തിസന്തുലനം നിലവിൽ വന്നു. ബഹിരാകാശ ഗവേഷണം, സൗജന്യ സാർവത്രിക വിദ്യാഭ്യാസം, സൗജന്യ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, ആസൂത്രിത സാമ്പത്തിക വികസനം എന്നിവയിൽ ലോകത്തിന് തന്നെ ഒരു പുതിയ ബദൽ മാതൃക സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ബോധ്യപ്പെടുത്തിക്കൊടുത്തു.
എന്നാൽ, 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ച താൽക്കാലികമായി മുതലാളിത്തത്തിന്റെ വിജയമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, തുടർന്നുണ്ടായ ആഗോള സാഹചര്യങ്ങൾ ലോകത്തെ കടുത്ത പ്രതിസന്ധികളിലേക്കാണ് തള്ളിവിട്ടത്. എതിർക്കാൻ ശക്തമായ ഒരു ചേരിയില്ലാതെ വന്നതോടെ അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഏകധ്രുവ ലോകം നിലവിൽ വരികയും, ഇറാഖ്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെ കടന്നുകയറ്റങ്ങളും പരമാധികാര ലംഘനങ്ങളും വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. സോഷ്യലിസ്റ്റ് ബദലിന്റെ അഭാവത്തിൽ മുതലാളിത്തം കടുത്ത രീതിയിൽ തൊഴിലാളി ക്ഷേമപദ്ധതികൾ വെട്ടിക്കുറച്ചു. പൊതുമേഖലകളുടെ സ്വകാര്യവൽക്കരണം, പരിസ്ഥിതി ചൂഷണം, അതിരൂക്ഷമായ സാമ്പത്തിക അസമത്വം എന്നിവ ആഗോളതലത്തിൽ വർദ്ധിച്ചതോടൊപ്പം, ക്ലാസ്-ബേസ്ഡ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പിന്മാറ്റം വംശീയത, വർഗ്ഗീയത, നവ-ഫാസിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ എന്നിവ ലോകമെമ്പാടും പടർന്നുപിടിക്കാൻ കാരണമായി.
കമ്മ്യൂണിസം, സോഷ്യലിസം, മാർക്സിസം എന്നീ ദർശനങ്ങൾ കേവലമായ ഒരു സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥ മാത്രമല്ല; മറിച്ച് മാനവികതയുടെ പരമോന്നതമായ വിമോചന സങ്കൽപ്പമാണ്. ഉൽപ്പാദന മാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്നും സ്വന്തം അധ്വാനത്തിന്റെ ഫലങ്ങളിൽ നിന്നും മനുഷ്യൻ അന്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്ന മുതലാളിത്ത രീതിക്ക് പകരം, അധ്വാനത്തെ സ്വയം സാക്ഷാത്കാരത്തിനുള്ള ഉപാധിയാക്കുക എന്നതാണ് ഇത് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ലിംഗ, വംശ, സാമ്പത്തിക വ്യത്യാസങ്ങൾക്കതീതമായി എല്ലാ മനുഷ്യർക്കും തുല്യ അവസരങ്ങളും വിഭവങ്ങളുടെ തുല്യ വിതരണവും ഉറപ്പാക്കുക, മനുഷ്യനെ കേവലം വിപണിയിലെ ഒരു ചരക്കായി മാത്രം കാണുന്ന ഉപഭോഗ സംസ്‌കാരത്തിനെതിരെ വ്യക്തിയുടെ സാംസ്കാരികവും ബൗദ്ധികവുമായ വികാസത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുക എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നാൽ കേവലം രാഷ്ട്രീയപരമായ ഇളവുകളല്ല, മറിച്ച് ചൂഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള സമ്പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യമാണെന്നും പ്രകൃതിയോടും സഹജീവികളോടും പരസ്പര സഹകരണത്തോടെ ജീവിക്കുന്ന ഒരു അന്തരീക്ഷമാണ് കമ്മ്യൂണിസം വിഭാവനം ചെയ്യുന്നതെന്നും ഈ ആശയങ്ങൾ അടിവരയിടുന്നു.
സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ വീഴ്ചയിൽ ചരിത്രം അവസാനിച്ചില്ല എന്നതിന് തെളിവാണ് സമകാലിക ലോകം അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും കടുത്ത സാമ്പത്തിക അസമത്വങ്ങളും സാമ്രാജ്യത്വ യുദ്ധങ്ങളും. ഈ പ്രതിസന്ധികൾക്ക് മുന്നിൽ വിപണി കേന്ദ്രീകൃത മാതൃകകൾ പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് തകരാറുകളും തെറ്റുകളും തിരുത്തിക്കൊണ്ട്, മാനവികതയെയും സമത്വത്തെയും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് നിർത്തുന്ന ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് ബദലിനായി ലോകം ഇന്നും അന്വേഷണം തുടരുകയാണ്. മറ്റൊരു ലോകം സാധ്യമാണ് എന്ന റഷ്യൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ സന്ദേശം തന്നെയാണ് ഈ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിലും മാനവരാശിയുടെ ഏക വഴിവിളക്ക്.
ഇന്ത്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ, റഷ്യൻ വിപ്ലവവും അതിന്റെ മാനുഷിക മൂല്യങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തെയും പിൽക്കാല രാഷ്ട്രീയത്തെയും ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭഗത് സിംഗ് മുതൽ കേരളത്തിലെയും രാജ്യത്തെയും കർഷക-തൊഴിലാളി മുന്നേറ്റങ്ങൾ വരെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ദർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് വളർന്നുവന്നത്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ അതിക്രമങ്ങൾക്കും കോർപ്പറേറ്റ് താത്പര്യങ്ങൾക്കും എതിരെ പോരാടുന്ന ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ അവകാശ സംരക്ഷണത്തിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്.
റഷ്യൻ വിപ്ലവം നടന്ന് ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പിന്നിടുമ്പോഴും, അതിന്റെ വിപ്ലവാത്മക ബോധ്യങ്ങളും പ്രതിരോധ ശബ്ദങ്ങളും ഇന്നും ചെറുത്തുനിൽപ്പിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സർവ്വകലാശാലകളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉയർത്തുന്ന സമരങ്ങൾ. ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് സിജെപി, എസ്എഫ്ഐ, ഐസ തുടങ്ങിയ വിദ്യാർത്ഥി കൂട്ടായ്മകളുടെയും ഇടതുപക്ഷ സംഘടനകളുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ രാജ്യത്തെ വിവിധ സർവ്വകലാശാലകളിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾ നടത്തുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ കേവലമൊരു പ്രാദേശിക ഭരണപരമായ എതിർപ്പല്ല. മറിച്ച്, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയുടെ ജനാധിപത്യപരമായ സ്വയംഭരണത്തിന് മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റങ്ങൾക്കും, വലതുപക്ഷ-അധികാര പ്രയോഗങ്ങൾക്കും, അടിച്ചമർത്തുന്ന ഭരണകൂട നയങ്ങൾക്കും എതിരെയുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധമാണത്. സാർ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിനെതിരെ ബോൾഷെവിക്കുകൾ ഉന്നയിച്ച അധ്വാനിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെയും വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും അവകാശ സംരക്ഷണ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷമുള്ള മനോഹരമായ പ്രതിധ്വനിയാണ് ഈ സമരം. അധികാര കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അനീതികളെ തുറന്നെതിർക്കുകയും ബഹുജനങ്ങളെ അണിനിരത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഇത്തരം പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, 1917-ൽ റഷ്യയിൽ തുടക്കമിട്ട സോഷ്യലിസ്റ്റ്-മാനവിക മൂല്യങ്ങളുടെയും വിപ്ലവ വീര്യത്തിന്റെയും ജീവസ്സുറ്റ പ്രതിഫലനമായി ചരിത്രത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.
ചരിത്രത്തിന്റെ തിരിവുകളില്‍ ലെനിനിന്‍റെ ഒരു വാചകം ഒരുപാട് തവണ സത്യമായി പുലര്‍ന്നത് നമ്മള്‍ കണ്ടതാണ്....
"പതിറ്റാണ്ടുകൾ കടന്നുപോയാലും ഒന്നും സംഭവിക്കാത്ത ആഴ്ചകളും ഉണ്ട്, ഏതാനും ആഴ്ചകൾ ഉള്ളിൽ പതിറ്റാണ്ടുകൾ തന്നെ കടന്നുവരുന്ന ചരിത്ര മുഹൂർത്തങ്ങളും ഉണ്ട്."
