അഹമ്മദുല്ലാ ഷാ: ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ ധീര പോരാളി

വായനയിൽ ലഭിച്ച ഒരറിവ് ഒരു ചിന്തയായി പങ്കു വെക്കട്ടെ...

1857 ഒന്നാം സ്വതന്ത്ര സമരം.. ശിപായി ലഹള എന്നൊക്കെ ബ്രിടീഷുകാർ വിളിച്ച ആ പോരാട്ടം.1857ലെ ആ വിപ്ലവത്തിന്റെ ചരിത്രം പറയുമ്പോൾ, ചില പേരുകൾ മാത്രം പതിയെ മാഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട് എന്ന ചിന്തയിൽ ആണ് ഈ എഴുത്ത് .. അത്തരം പേരിലൊന്നാണ് ലൊന്നാണ് അഹമ്മദുല്ലാ ഷാ എന്ന ഫൈസാബാദിലെ മൗലവി.

         

          അഹമ്മദുല്ലാ ഷാ (1787 - 5 ജൂൺ 1858). ഫൈസാബാദിലെ മൗലവി എന്ന് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മഹാനായ വ്യക്തി, 1857ലെ ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ മുഖ്യ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. അവധ് പ്രദേശത്തെ (അവധ് ഉത്തർ പ്രദേശിലെ ഒരു പ്രവിശ്യ) വിപ്ലവത്തിന്റെ 'വിളക്കുമാടം' എന്നാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഫൈസാബാദിൽ 1787ൽ ജനിച്ച അഹമ്മദുല്ല, ഒരു പ്രതിഭാധനനായ കുടുംബത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. പിതാവ് ഗുലാം ഹുസൈൻ ഖാൻ, ഹൈദർ അലിയുടെ സൈന്യത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. ഈ പാരമ്പര്യം അദ്ദേഹത്തിന് സൈനികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ഒരു പശ്ചാത്തലം നൽകി. അദ്ദേഹം ഖുറാൻ പഠിച്ചു, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി, കൂടാതെ ഇംഗ്ലണ്ട്, റഷ്യ, ഇറാൻ, ഇറാഖ്, മക്ക, മദീന തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും ഹജ്ജ് കർമ്മം നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ അന്താരാഷ്ട്ര അനുഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണത്തെ വിശാലമാക്കി. അദ്ദേഹം ഹിന്ദു-മുസ്ലിം സാഹോദര്യത്തിൽ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു, ഫൈസാബാദിലെ ഗംഗ-ജമുനി തഹ്സീബിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടിയത് ഗംഗാദിൻ സിംഹും ഉമ്രാവോ സിംഹും പോലുള്ള ഹിന്ദു സുബേദാർമാരായിരുന്നു എന്നത് ഈ മതേതര മനോഭാവത്തിന് ഉദാഹരണമാണ്.

          1857ലെ വിപ്ലവത്തിനു മുമ്പേ, അഹമ്മദുല്ല സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ സജീവനായിരുന്നു. ഡൽഹി, മീററ്റ്, പട്ന, കൊൽക്കത്ത എന്നിവിടങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം സഞ്ചരിച്ചു. 'ചപ്പാത്തി പ്രസ്ഥാനം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന രഹസ്യസന്ദേശ വിനിമയ രീതി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനയായി ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിന്റെ ആസൂത്രണം ഉൾക്കൊള്ളിച്ച 'ഫതേ ഇസ്ലാം' എന്ന ലഘുലേഖയും അദ്ദേഹം രചിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ചരിത്രകാരൻ G.B. മാളസൺ, 1857ലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ പിന്നിലെ ഗൂഢാലോചനയിൽ അഹമ്മദുല്ലയുടെ ബുദ്ധിശക്തിയും പരിശ്രമവും നിർണായകമായിരുന്നുവെന്ന് രേഖപെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്

      1857നു മുമ്പ്, ബ്രിട്ടീഷുകാർ അദ്ദേഹത്തെ പട്നയിൽ വച്ച് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും വിപ്ലവഗൂഢാലോചനയുടെ പേരിൽ മരണശിക്ഷ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ആ ശിക്ഷ ജീവപര്യന്തമായി കുറച്ചു. എന്നാൽ, 1857 മേയ് 10ന് മീററ്റിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട വിപ്ലവം പട്നയിലെത്തുകയും, ജൂൺ 7ന് ലഹളക്കാർ തടവറ തകർത്ത് അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതോടെ അദ്ദേഹം വിപ്ലവത്തിന്റെ മുഖ്യ സൈനിക നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി മാറി.

      1857 ജൂൺ 30ന് നടന്ന ചിൻഹാട്ട് യുദ്ധത്തിൽ, ബർക്കത്ത് അഹമ്മദിനൊപ്പം അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തെ നേരിട്ടു. ഹെൻറി ലോറൻസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളത്തിനെതിരെ ലഹളക്കാർക്ക് ഈ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ വിജയത്തിനുശേഷം ലക്നൗ ലഹളക്കാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. വാജിദലി ഷായുടെ പത്തുവയസ്സുകാരൻ മകൻ ബിർജിസ് ഖദറിനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ, അഹമ്മദുല്ല കൊട്ടാര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചേരാതെ തന്റെ സൈനിക മുന്നേറ്റം തുടർന്നു.

1858 മാർച്ച് 6ന് സർ കോളിൻ കാംബെൽ ലക്നൗ തിരിച്ചുപിടിച്ചു. ഇതോടെ അഹമ്മദുല്ല ഷാജഹാൻപൂരിലേക്ക് പിൻവാങ്ങി. അവിടെ നാനാസാഹിബും ഖാൻ ബഹാദൂർ ഖാനും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു. 1858 മേയ് 15ന് ഷാജഹാൻപൂരിൽ നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ജനറൽ ജോൺസിനെ പിന്തള്ളാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ, മേയ് 20ന് കാംബെൽ തിരിച്ചെത്തുകയും രാത്രിമുഴുവൻ നീണ്ട പോരാട്ടത്തിനൊടുവിൽ അഹമ്മദുല്ലയെ പിൻവാങ്ങാൻ നിർബന്ധിതനാക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സമയത്താണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലയ്ക്ക് 50,000 വെള്ളിനാണയം പ്രതിഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തെ പിടികൂടാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.

അഹമ്മദുല്ല പൗവയാൻ രാജാവ് ജഗന്നാഥ് സിംഗിനെ വിപ്ലവത്തിൽ ചേർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ, രാജാവ് അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിച്ചില്ല. പകരം, രാജാവിന്റെ സഹോദരൻ കുൻവർ ബൽദേവ് സിംഗ്, ആനപ്പുറത്തേറി കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയപ അഹ്‌മദ്‌ള്ളയെവെടിവച്ചു. അഹമ്മദുല്ല ആനപ്പുറത്തു നിന്ന് താഴെ വീണു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തല വെട്ടി ബ്രിട്ടീഷ് മജിസ്ട്രേറ്റിനു കൈമാറി. പ്രതിഫലമായി 50,000 വെള്ളിനാണയം അവർക്ക് ലഭിച്ചു. അടുത്ത ദിവസം ആ തല കോട്വാലിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.

    G.B. മാളസൺ (ജോർജ് ബ്രൂയ്‌സ് മാളസെൻ ) അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതി: 

"ഒരു ദേശഭക്തൻ എന്നാൽ, അന്യായമായി നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട തന്റെ രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി പോരാടുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ. എങ്കിൽ, ഫൈസാബാദിലെ മൗലവി അഹമ്മദുല്ലാ ഷാ ഒരു യഥാർത്ഥ ദേശഭക്തനായിരുന്നു."

അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈനിക വൈഭവത്തെക്കുറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഓഫീസർ തോമസ് സീറ്റൺ പറഞ്ഞു: 

"മഹത്തായ കഴിവുകളും, അചഞ്ചലമായ ധൈര്യവും, ദൃഢനിശ്ചയവുമുള്ള, ലഹളക്കാരിൽ ഏറ്റവും മികച്ച സൈനികൻ."

അഹമ്മദുല്ലാ ഷാ, ഒരു മതനേതാവ് എന്നതിലുപരി, വ്യത്യസ്ത മതവിഭാഗങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ച ഒരു നേതാവായിരുന്നു. 1857ലെ വിപ്ലവത്തിൽ നാനാസാഹിബ്, ഖാൻ ബഹാദൂർ ഖാൻ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖർ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പോരാടി. 

ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിൽ പല നായകന്മാരും അവഗണിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അഹമ്മദുല്ലാ ഷായും അതിൽ ഒരാളാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോരാട്ടവും ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള നിലപാടും ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്.

Reference : https://archive.org/details/indianmutinyof00malliala/page/n9/mode/1up