ഓര്‍മ: ചെഗുവേര

ചെ: ലാ പോഡെറോസയിൽ നിന്ന് ലാ ഇഗുവേരയിലേക്ക്

ജൂൺ 14. ലോകചരിത്രത്തിൽ, കുറച്ചുപേർ മാത്രമേ അവരുടെ ജീവിതകാലത്തിനും അപ്പുറം ഒരു ആശയമായി മാറിയിട്ടുള്ളൂ. അർജൻറീനയിലെ റൊസാരിയോയിൽ 1928 ജൂൺ 14-ന് ജനിച്ച ഏണസ്റ്റോ 'ചെ' ഗുവേര അത്തരത്തിലൊരു വ്യക്തിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുഖം ടീ-ഷർട്ടുകളിലും ഭിത്തിച്ചുവരുകളിലും ആവർത്തിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതിന് പിന്നിലെ മനുഷ്യനെയും ചരിത്രത്തെയും മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ഇത് ഒരു ആരാധനാലേഖനമല്ല; ഒരു ഐതിഹ്യത്തിൻ്റെ യാഥാർത്ഥ്യം തേടിയുള്ള അന്വേഷണമാണ്.

ഒരു മധ്യവർഗ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ചെ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് സർവകലാശാലയിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം പഠിച്ചു. എന്നാൽ 1950-51 കാലത്ത് തൻ്റെ സുഹൃത്ത് അൽബെർട്ടോ ഗ്രാനാഡോയ്ക്കൊപ്പം മോട്ടോർ സൈക്കിളിൽ നടത്തിയ ലാറ്റിനമേരിക്കൻ യാത്രയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജീവിതത്തെ മാറ്റിമറിച്ചത്. ഖനിത്തൊഴിലാളികളുടെ ദുരിതവും കുഷ്ഠരോഗികളുടെ ഒറ്റപ്പെടലും കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ട ആ യുവ മെഡിക്കൽ വിദ്യാർത്ഥി, രോഗങ്ങൾക്ക് ചികിൽസിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലുത് രോഗത്തിൻറെ മൂലകാരണത്തെ നേരിടലാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ യാത്രാവിവരണം പിന്നീട് 'ദ മോട്ടോർസൈക്കിൾ ഡയറീസ്' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുകയും, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള യുവതലമുറയെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്തു.

മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ വച്ച് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോയെ കണ്ടുമുട്ടിയതോടെയാണ് ചെയുടെ വിപ്ലവ പാത ആരംഭിക്കുന്നത്. 1956-ൽ 'ഗ്രാൻമ' എന്ന ബോട്ടിൽ 82 പേരുമായി ക്യൂബയിലെത്തിയ അവർ, സിയറ മെസ്ട്ര പർവതങ്ങളിൽ ഒളിപ്പോരാട്ടം ആരംഭിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ചെ ഏറ്റെടുത്ത പങ്ക് അദ്ദേഹത്തെ ഫിഡലിൻ്റെ വലംകയ്യാക്കി. ഗറില്ലാ തന്ത്രങ്ങളിലും വൈദ്യചികിത്സയിലും ഒരുപോലെ പ്രാഗല്ഭ്യം തെളിയിച്ച ചെ, 'കൊമാൻഡൻ്റെ' എന്ന പദവി നേടി. 1958 ഡിസംബറിലെ സാന്താ ക്ലാര യുദ്ധം നിർണായകമായിരുന്നു - ചെയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സേന ഒരു കവചിത ട്രെയിനിനെ പാളം തെറ്റിച്ചു, ഇത് ബാറ്റിസ്റ്റ ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ പതനത്തിന് വഴിതെളിച്ചു. 1959 ജനുവരി 1-ന് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ ഹവാനയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

വിപ്ലവത്തിനുശേഷം, ചെ ഗുവേര ക്യൂബയുടെ ദേശീയ ബാങ്കിൻ്റെ പ്രസിഡൻ്റായും (1959-1961) പിന്നീട് വ്യവസായ മന്ത്രിയായും (1961-1965) സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ബാങ്ക് നോട്ടുകളിൽ 'ചെ' എന്ന് മാത്രം ഒപ്പിട്ടു - ഇത് ഔപചാരികതകളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നിരാസത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു മന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ, അദ്ദേഹം ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വികസനത്തിന് മുൻഗണന നൽകി. കാൻഷർ ചികിത്സയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച മാബോ ക്ലിനിക്ക് സ്ഥാപിക്കാൻ മാത്രമല്ല, ഒൻപത് ഗവേഷണ-വികസന സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും അദ്ദേഹം മുൻകൈയെടുത്തു. വികസിത രാജ്യങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന പതിയെയുള്ള വ്യവസായവൽക്കരണത്തിൽ ചെ വിശ്വസിച്ചില്ല. 1962-ൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഞങ്ങൾക്ക് വികസനത്തിൻ്റെ ഘട്ടങ്ങൾ ചാടിക്കടക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഏറ്റവും മികച്ച ലോക സാങ്കേതികവിദ്യ ഭയമില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക." എന്നാൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ക്യൂബയ്ക്ക് നിർണായക പിന്തുണ നൽകിയിരുന്നെങ്കിലും, സൈനിക സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ വൻ തോതിൽ നിക്ഷേപിക്കുമ്പോൾ സിവിലിയൻ ഉൽപ്പാദന മേഖലയെ അവഗണിക്കുന്നതിനെ ചെ വിമർശിച്ചു. 1967-ൽ പുറത്തുവന്ന സി.ഐ.എ. രേഖകൾ പ്രകാരം, ബ്രെഷ്നെവ് തന്നെ ചെയുടെ ബൊളീവിയൻ ദൗത്യത്തെ എതിർത്തു.

1964 ഡിസംബർ 11-ന്, ന്യൂയോർക്കിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ പൊതുസഭയിൽ ചെ ഗുവേര നടത്തിയ പ്രസംഗം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിമിഷങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒലീവ് നിറമുള്ള യൂണിഫോമും വെട്ടിയൊതുക്കിയ താടിയുമായി, നയതന്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്തനായി തോന്നിയ ആ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൻ്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "കൊളോണിയലിസത്തിൻ്റെ അവസാന മണി മുഴങ്ങിക്കഴിഞ്ഞു. ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, ലാറ്റിനമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിലെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് നിവാസികൾ ഒരു പുതിയ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു." സമാധാന സഹവർത്തിത്വം വലിയ ശക്തികൾക്ക് മാത്രമുള്ള അവകാശമല്ല, എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും അത് പാലിക്കണമെന്നും ചെ വാദിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ, ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസവും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി: "രാഷ്ട്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സമാധാന സഹവർത്തിത്വം, ചൂഷകരും ചൂഷിതരും തമ്മിലുള്ള സഹവർത്തിത്വത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നില്ല." ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ വർണ്ണവിവേചനത്തെയും കോംഗോയിലെ പാട്രിസ് ലുമുംബയുടെ കൊലപാതകത്തെയും അദ്ദേഹം രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചു. പ്രസംഗത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഭാഗത്ത് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "സാമ്രാജ്യത്വം ഞങ്ങളെ ദുർബലവും കീഴടങ്ങുന്നതുമായ ഒരു ആട്ടിൻകൂട്ടമായി കരുതി. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ആ ആട്ടിൻകൂട്ടം തങ്ങളുടെ ശവക്കുഴി കുഴിക്കുന്നവരെ കാണാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു."

ചെ ഗുവേര ഒരു എഴുത്തുകാരൻ കൂടിയായിരുന്നു. 'ഗറില്ലാ യുദ്ധം', 'ദ മോട്ടോർസൈക്കിൾ ഡയറീസ്', 'ബൊളീവിയൻ ഡയറി', 'ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക ഡയറീസ്', 'കോംഗോ ഡയറി' എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രധാന കൃതികൾ. ഈ കൃതികൾ ഇന്നും വ്യാപകമായി വായിക്കപ്പെടുന്നു.

1966 നവംബറിൽ, 'അഡോൾഫോ മെന ഗോൺസാലസ്' എന്ന വ്യാജനാമത്തിൽ ചെ ബൊളീവിയയിലെത്തി. ലാറ്റിനമേരിക്ക മുഴുവൻ വ്യാപിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു 'വിപ്ലവ ഫോക്കോ' സൃഷ്ടിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ ബൊളീവിയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുമായുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസം, ക്വെച്ചുവ ഭാഷയിലെ പ്രാവീണ്യമില്ലായ്മ, ഏറ്റവും പ്രധാനമായി കർഷകരുടെ പിന്തുണയില്ലായ്മ എന്നിവ ആ ദൗത്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തി. 1967 മാർച്ചിൽ, ബൊളീവിയൻ സൈന്യം ഗറില്ലാ ക്യാമ്പ് കണ്ടെത്തി. ബൊളീവിയൻ രണ്ടാം റേഞ്ചർ ബറ്റാലിയനെ പരിശീലിപ്പിച്ചത് യു.എസ്. ഗ്രീൻ ബെറെറ്റുകളും സി.ഐ.എ. ഏജൻ്റുമാരുമായിരുന്നു.

1967 ഒക്ടോബർ 8-ന്, ക്യൂബൻ വംശജനായ സി.ഐ.എ. ഏജൻ്റ് ഫെലിക്സ് റോഡ്രിഗസിൻ്റെ സഹായത്തോടെ, ബൊളീവിയൻ റേഞ്ചർമാർ ചെ ഗുവേരയെ ലാ ഇഗുവേര താഴ്വരയിൽ വച്ച് പിടികൂടി. അടുത്ത ദിവസം, ഒക്ടോബർ 9-ന്, വധശിക്ഷയ്ക്കുള്ള ഉത്തരവ് വന്നു. ചെ ഗുവേരയുടെ അവസാന വാക്കുകൾ ഇവയായിരുന്നു: "Know this, you are killing a man" (ഓർക്കുക, നീ ഒരു മനുഷ്യനെയാണ് കൊല്ലുന്നത്). ആദ്യ സൈനികന് വെടിവെക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, കുറച്ച് ബിയർ കുടിച്ച് ധൈര്യം സംഭരിച്ച മറ്റൊരു സൈനികനാണ് വെടിയുതിർത്തത്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൈകൾ മുറിച്ച് ഫോർമാൽഡിഹൈഡിൽ സൂക്ഷിച്ചു - വിരലടയാളം തിരിച്ചറിയാനായി. മൃതദേഹം അടയാളമില്ലാത്ത ഒരു കുഴിയിൽ രഹസ്യമായി സംസ്കരിച്ചു. 1997-ൽ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തി ക്യൂബയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

ചെയുടെ വധം, അമേരിക്ക വിപ്ലവത്തെ ഭയപ്പെടുത്താൻ ഉദ്ദേശിച്ചുവെങ്കിലും, വിപരീതഫലമാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. യു.എസ്. സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെൻ്റിൻ്റെ വിശകലനം പറഞ്ഞു: "ചെ ഗുവേരയെ ഒരു മാതൃകാ വിപ്ലവകാരിയായി - വീരമൃത്യു വരിച്ചവനായി - പുകഴ്ത്തപ്പെടും." അൽബെർട്ടോ കോർഡ 1960-ൽ എടുത്ത 'ഗറില്ലാ ഹീറോ' ഫോട്ടോ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഫോട്ടോകളിലൊന്നായി മാറി. എന്നാൽ ഈ പ്രതീകവൽക്കരണത്തിന് ഒരു വിരോധാഭാസമുണ്ട്: ചെ ഗുവേര ഒരിക്കലും ഒരു 'വിജയി' ആയിരുന്നില്ല; അദ്ദേഹം ഒരു 'പോരാളി' ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക വിജയങ്ങൾ പോലും ഒരു ടീമിൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്നു; ഏറ്റവും വലിയ പരാജയത്തിലാണ് (ബൊളീവിയ) അദ്ദേഹം ഒരു ഐതിഹ്യമായത്.

2008-ൽ സ്റ്റീവൻ സോഡർബർഗ് സംവിധാനം ചെയ്ത 'ചെ' എന്ന ചിത്രം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളിലായി പുറത്തിറങ്ങി. ആദ്യ ഭാഗമായ 'ദ അർജൻറീനിയൻ' ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിൻ്റെ ആദ്യകാല കഥയും 1964-ലെ യു.എൻ. പ്രസംഗവും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. രണ്ടാം ഭാഗമായ 'ഗറില്ല' ബൊളീവിയയിലെ ദൗത്യവും പരാജയവും അവസാന ദിനങ്ങളും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ബെനീഷ്യോ ഡെൽ ടോറോയുടെ അഭിനയം കാൻസ് ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം നേടി.

ചെ ഗുവേരയുടെ പൈതൃകം സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഒരു ഡോക്ടറും മന്ത്രിയും ഗറില്ലാ കമാൻഡറും എഴുത്തുകാരനും ആയിരുന്ന ആ മനുഷ്യൻ, തൻ്റെ ആദർശങ്ങൾക്കായി ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിജയങ്ങളും പരാജയങ്ങളും ഇന്നും പഠനവിധേയമാക്കപ്പെടുന്നു. 'ഹസ്ത ലാ വിക്ടോറിയ സിമ്പ്രെ' (വിജയം എന്നും നിലനിൽക്കട്ടെ) എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഇന്നും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിപ്ലവകാരികളുടെ ശബ്ദമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആ ചെറിയ പുഞ്ചിരിയും ഉറച്ച കണ്ണുകളുമുള്ള മനുഷ്യൻ, ഇന്നും ചരിത്രത്തിന്‍റെ ഏടുകളിൽ ജീവിക്കുന്നു....

---