ലുമുമ്പ : ചരിത്രത്തിലെ ചെന്താരകം

നിങ്ങൾ എത്ര പേർക്ക് ലുമുംബയെ അറിയാം??...

നിങ്ങൾ എത്ര പേർക്ക് ലുമുംബയെ അറിയാം??...

അറിയുന്നവർ എത്ര പേർ ഓർക്കുന്നു അദ്ദേഹത്തെ?...

ആരായിരുന്നു അദ്ദേഹം?"

               അഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൻ്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര ചരിത്രത്തിൽ, ഒരു നക്ഷത്രം പോലെ ഉദിച്ചുയർന്ന്, ഏതാനും മാസങ്ങൾ കൊണ്ട് ക്രൂരമായി അണച്ചുകളയപ്പെട്ട ഒരു പേരാണ് പാട്രിസ് ലുമുംബ. കോംഗോ റിപ്പബ്ലിക്കിൻ്റെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയും പാൻ-ആഫ്രിക്കൻ പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ പ്രതീകവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ബെൽജിയൻ കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരായ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നിലപാടും, സ്വതന്ത്രവും ഐക്യവുമുള്ള ഒരു കോംഗോയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടവും, ശീതയുദ്ധകാലത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൻ്റെ ഇരുണ്ട രാഷ്ട്രീയ ഗൂഢാലോചനകൾക്ക് ഇരയാക്കുകയായിരുന്നു. ലുമുംബയുടെ ജീവിതവും മരണവും, കൊളോണിയൽ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിൻ്റെ ധീരതയും, നവ-കൊളോണിയലിസത്തിൻ്റെ നിഷ്ഠൂരതയും ഒരുപോലെ വിളിച്ചോതുന്നു.

              1925-ൽ ബെൽജിയൻ കോംഗോയിലെ കസായ് പ്രവിശ്യയിൽ ജനിച്ച പാട്രിസ് ലുമുംബ, ആദ്യകാലത്ത് 'ഇവോലുവേ' (പാശ്ചാത്യ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരനായ മധ്യവർഗ്ഗക്കാരൻ) എന്ന നിലയിൽ, ബെൽജിയൻ-കോംഗോ സഹവർത്തിത്വത്തിന് വാദിച്ചിരുന്നു. 1956 അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിരുന്ന പോസ്റ്റൾ ഡിപ്പാർട്മെൻറിൽ ഉണ്ടായ ഒരു മോഷണത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ കള്ള സാക്ഷികൾ വെച്ച് പ്രതി ചേർത്ത് ഒരു വർഷത്തോളം ജയിലിൽ കിടക്കേണ്ടി വന്നു ആ ആ കാലയളവു അദ്ദേഹത്തിന് പുതിയ ചിന്തകൾ നൽകി..അത് വരെ ബെൽജിയം അനുകൂലമായി ജീവിച്ചതിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി ചിന്തകൾ വഴിമാറി..പിന്നീട് 1958-ൽ, തൊട്ടു മുൻവശം സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ ഘാനയിലെ അക്രയിൽ നടന്ന ഓൾ-ആഫ്രിക്കൻ പീപ്പിൾസ് കോൺഫറൻസ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായി. ക്വാമെ എൻക്രുമ, സെക്കു ടൂറെ, ഫ്രാൻ്റ്സ് ഫാനോൺ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര നേതാക്കളുമായുള്ള സമ്പർക്കം അദ്ദേഹത്തെ സമൂലവൽക്കരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുൻനിര പങ്ക് മാത്രമല്ല, ആഫ്രിക്കൻ ഐക്യത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും വേണ്ടി നടത്തിയ പ്രചോദനാത്മകമായ പ്രസംഗങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻ്റെ മുഖമാക്കി. "കോളനിവാദികൾ നമ്മെ വിഭജിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അവർക്ക് നമ്മെ ഭരിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാണ്. നമുക്ക് നമ്മുടെ പക്വത തെളിയിക്കാം. നമുക്ക് സഹോദരങ്ങളെപ്പോലെ ജീവിക്കാം. സ്വാതന്ത്ര്യം നമ്മുടെ ജന്മാവകാശമാണ്." ഇത്തരത്തിലുള്ള ആഹ്വാനങ്ങൾ ജനങ്ങളെ ഉണർത്തി.

         1960 ജൂൺ 30-ന്, സംഭവം ബഹുലമായ ഇലക്ഷനിലൂടെ അദ്ദേഹം കോംഗോയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.ബെൽജിയം അധികാരികളും കോംഗോ യിലെ ബെൽജിയം അനുകൂലികളും പിന്നെ സി ഐ എ യും എം ഐ 5 ഉം എല്ലാം കൂടി പരിശ്രമിച്ചിട്ടും ലുമുമ്പെയുടെ എം ൻ സി ( മൂവ്മെന്റ്സ് ഓഫ് നാഷണൽ കോംഗോളീസ് ) പാർട്ടി വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് വിജയിക്കുകയായിരുന്നു..

     സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിലെ പ്രസംഗത്തിൽ, ബെൽജിയൻ രാജാവിൻ്റെ പരിഷ്കരണവാദ പ്രസംഗത്തെ ഖണ്ഡിച്ചുകൊണ്ട്, "നാം അഭിമാനിക്കുന്നു ഈ പോരാട്ടത്തെ, കണ്ണീരിൻ്റെയും തീയുടെയും രക്തത്തിൻ്റെയും പോരാട്ടത്തെ... അത് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിൻ്റെ അപമാനകരമായ അടിമത്തം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദാത്തമായ പോരാട്ടമായിരുന്നു." എന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഈ ധീരമായ നിലപാട് പാശ്ചാത്യ ശക്തികളെ ഭയപ്പെടുത്തി. അധികം താമസിയാതെ, സമ്പന്നമായ കറ്റംഗ പ്രവിശ്യ ബെൽജിയൻ പിന്തുണയോടെ വിഘടിച്ചു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഇടപെടൽ ഫലപ്രദമല്ലാതായപ്പോൾ, സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്ന് സഹായം തേടാൻ ലുമുംബ തീരുമാനിച്ചു. ശീതയുദ്ധത്തിൻ്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ ഈ നീക്കം വാഷിംഗ്ടണിൽ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചു.

             1960 സെപ്റ്റംബറിൽ, സിഐഎയുടെ പിന്തുണയോടെ, കേണൽ ജോസഫ് മൊബുട്ടു അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു. ഗൃഹബന്ധനത്തിലായ ലുമുംബ, 1960 നവംബറിൽ സ്റ്റാൻലിവില്ലിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പിടിക്കപ്പെട്ടു. കടുത്ത മർദ്ദനത്തിനും പീഡനത്തിനും ശേഷം, 1961 ജനുവരി 17-ന്, ബെൽജിയൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു വെടിക്കെട്ട് സംഘം അദ്ദേഹത്തെയും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ രണ്ട് സഖാക്കളെയും വധിച്ചു. ലുമുംബയുടെ മൃതദേഹം, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഓർമ്മ പോലും ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ഒരു അധമമായ ശ്രമത്തിൽ, കുഴിച്ചെടുത്ത് കഷണങ്ങളാക്കി സൾഫ്യൂറിക് ആസിഡിൽ ലയിപ്പിച്ചു. ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് ആ മനുഷ്യനെയും അവൻ്റെ ആശയങ്ങളെയും തുടച്ചുമാറ്റാനുള്ള നിഷ്ഠൂരമായ ശ്രമമായിരുന്നു അത്. മാർക്സിയൻ വീക്ഷണത്തിൽ, ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ കൊല മാത്രമായിരുന്നില്ല; ജനങ്ങളുടെ ആത്മനിർണ്ണയാവകാശത്തിനും സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിനും എതിരായുള്ള ഒരു വർഗ്ഗീയ അടിച്ചമർത്തലായിരുന്നു. മുതലാളിത്ത വിപണികൾക്കും അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള പട്ടിണി, ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.

    കൊലയാളികള്‍ ഉപയോഗിച്ച ആസിഡിൽ പോലും അലിഞ്ഞുപോകാത്ത സ്വർണ്ണത്തൊപ്പിയുള്ള ലുമുമ്പയുടെ പല്ല് , ആ ക്രൂരതയുടെ ഏക തെളിവുകളായി ബാക്കിയായി. ആ പല്ല് ബെൽജിയൻ പോലീസ് കമ്മീഷണർ ജെറാർഡ് സോട്ടെ ഒരു "വേട്ട ട്രോഫി" ആയി സ്വന്തമാക്കി. പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം, 2016-ൽ ഈ പല്ല് സോട്ടെയുടെ മകളിൽ നിന്ന് ബെൽജിയൻ അധികൃതർ പിടിച്ചെടുത്തു. 2022 ജൂൺ 20-ന്, ബെൽജിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി അലക്സാണ്ടർ ഡി ക്രോ, ലുമുംബയുടെ കുടുംബത്തോട് ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് പറഞ്ഞു, തൻ്റെ രാജ്യത്തിൻ്റെ "ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം" അംഗീകരിച്ചു. തുടർന്ന്, ആ പല്ല് കിൻഷാസയിൽ ഒരു ഔദ്യോഗിക ശവകുടീരത്തിൽ സംസ്കരിക്കുകയും മൂന്ന് ദിവസത്തെ ദേശീയ വിലാപം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. മരണശേഷം 61 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, കോംഗോയുടെ വിമോചന നായകന് ഒരു ശവകുടീരം ലഭിക്കുകയായിരുന്നു. 2024-ൽ ഈ മൗസോളിയത്തിൽ അതിക്രമിച്ചു കയറിയ സംഭവം, ലുമുംബയുടെ ഓർമ്മ ഇപ്പോഴും പ്രതിരോധത്തിൻ്റെ ശക്തമായ പ്രതീകമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു.

ലുമുംബയുടെ മരണം ആഗോള പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമായി. തൻ്റെ ഭാര്യക്ക് എഴുതിയ അവസാന കത്തിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ചരിത്രത്തിന് ഒരു ദിവസം സ്വന്തം വാക്കുണ്ടാകും. എന്നാൽ അത് ബ്രസൽസിലോ പാരീസിലോ വാഷിംഗ്ടണിലോ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലോ പഠിപ്പിക്കുന്ന ചരിത്രമായിരിക്കില്ല... ആഫ്രിക്ക അതിൻ്റെ സ്വന്തം ചരിത്രം എഴുതും, അത് മഹത്വത്തിൻ്റെയും അന്തസ്സിൻ്റെയും ചരിത്രമായിരിക്കും." ഈ വാക്കുകൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. കോംഗോയുടെ നിലവിലെ അസ്ഥിരതയും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ വിഭവ ശോഷണവും ലുമുംബയുടെ ആദർശങ്ങൾ ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി നേടിയിട്ടില്ല എന്ന് കാണിക്കുന്നു. എങ്കിലും, സാമ്രാജ്യത്വ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിൻ്റെ പ്രതീകമായി അദ്ദേഹം ജീവിക്കുന്നു; ന്യായമായ ലോകത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പ്രചോദനമായി തുടരുന്നു.